X
تبلیغات
تحقیق - تحقیق سوره آل عمران:
 
تحقیق
 
 
تحقیق
 

1.اهداف و مقاصد سوره آل عمران:

سراسر آیات سوره آل عمران مدنی است، و به اتفاق آراء دارای دویست (200) آیه می باشد.

یکی از مشخصات بارز این سوره- که در قریب به پنجاه آیه( یعنی ایه 121 تا 165) جلب نظر می کند- عبارت است از:

توصیف غزوه احد، و ثبت و ضبط رویدادهای مربوط به آن، و ارائه درسها وعبرتها در لابلای آن.

به دنبال توصیف از غزوه احد، بیان و گزارشی راجع به فضیلت شهادت و منزلت شهداء در پیشگاه پروردگار- طی آیاتی – جلب نظر می کند، و قضیه و داستانی از غزوه " حمراء الاسد" و دعوت مردم به صبر و ثبات و پایداری نیز ضمن آیاتی از این سوره مطرح شده است.

در پایان سوره تصویر و تابلوی جالبی از دعاء مومنین و استجابت این دعا از سوی پروردگار جهان ترسیم گردیده است.

 

1.وجه تسمیه سوره های قرآن کریم

در سوره مورد بحث ، از عمران طی دو آیه- که در کنار هم قرار گرفته اند- یاد شده است بدینصورت:

" اِنَّ اللهَ اصطَفی آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ اِِبراهیمَ وَ آلَ عِمرانَ عَلَی العالَمینَ. ذُرِیةً بَعضُها مِن بَعضٍ وَ اللهُ سَمیعٌ عَلیمٌ . اِذ قالَتِ امرَأةُ عِمرانَ رَبِّ اِنّی نَذَرتُ لَکَ ما فی بَطنی مُحَرَّراً فَتَقَبَّل مِنی اِنَّکَ اَنتَ السَّمیعُ العَلیمُ( آل عمران:33، 35)

خداوند، آدم ابوالبشر و نوح و آل ابراهیم و آل عمران را بر جهانیان برتری داد، خاندان و دودمانی که برخی از برخی دیگر نشأت گرفته و با هم دارای پیوند و ارتباط بودند، و خداوند، شنوای دانا است. آنگاه که همسرعمران اظهار کرد: پروردگارا آنچه در شکم و رحم دارم نذر تو کرده ام که به عنوان خدمتگزار خانه تو انجام وظیفه کند، پس این نذر را از من بپذیر که تو شنوای دانائی.

 

عمران کیست؟

گروهی از مفسران برآنند: آل عمران – که این سوره بدان نامبردار است- عنوان " عمران" در آن عبارت از عمران، پدر موسی می باشد؛ لکن بهتر آن است بگوئیم: وی، عمران، پدر مریم( سلام الله علیها) است؛ و طبق گفته رُوات و مورخین میان عمران، فاصله زمانی دور و درازی وجود دارد.

وقتی نامهای سوره های قرآن کریم را مورد مطالعه و بررسی قرار می دهیم ، می بینیم این نامها به مهمترین و جالبترین موضوعی که در آن سوره ها آمده است اشاره دارد:

سوره بقره- به خاطر داستان جالبی که مربوط به " بقره" است( بقره ای که بنی اسرائیل به ذبح آن مامور شدند) به این عنوان نامبردار شد، و قبلاً دیدیم: این بقره و ذبح آن به عنوان راهی برای تشخیص مجرم در حادثه قتلی که جانی و مجرم ناشناخته بود مورد استفاده حضرت موسی( علیه السلام ) و بنی اسرائیل قرار گرفت.

سوره مائده- از آن جهت بدین نام موسوم گردید؛ چون جریان" مائده" ای که حواریون نزول آنرا از آسمان درخواست کرده بودند در این سوره آمده است.

سوره نساء- بدان جهت این عنوان را احراز کرد؛ چون مهمترین مطلبی که این سوره متعرض آن شده است عبارت از احکامی است که خداوند متعال از رهگذر آنها به اوضاع و احوال زنان ، سازمانی داده و حقوق آنها را صیانت کرده، و از وارد کردن هر گونه ضرر و آسیب و آزار به آنها پیشگیری نموده است ، تا این شمار از انسانهای آسیب دیده در طول تاریخ از همه مزایا و مواهب در خورشان بهره مند گردند.

سوره انعام- چون از " انعام" یعنی دامها و چهارپایان و انواع مهم آن از قبیل شتر و گاو و گوسفند و بز یاد کرده است این سمت را به دست آورد.

سوره اعراف- از آن جهت که در آن از " اعراف" سخن رفته است بدین عنوان موسوم شد. اعراف از نگاه بسیاری از مفسرین عبارت از موضعی است میان بهشت و دوزخ، و مردمی در آن به سر می برند که حسنات و سیئات و اعمال نیک و بد آنها با هم برابر است.

سوره انفال- از آنرو که موضوع صحبت " انفال" یعنی غنائم و کیفیت توزیع آن است با این عنوان نامگذاری شده است.

سوره توبه- چون از قبول توبه مومنین و آن چند نفری که از شرکت در غزوه " تبوک" تخلف ورزیده بودند یاد کرده به همین نام موسوم گردید.

سویه یونس- از آن جهت که ضمن آن از یونس و ایمان همگی مردم آن قریه و آبادی که یونس در آن به سر می برد سخن به میان آورده این عنوان را برای خود احراز کرده است.

سوره هود- از آنجا که از هود و رسالت و ماموریت او در رابطه با قومش گفتگو کرده است این عنوان را برای خود یافت، خداوند متعال طی همین سوره می فرماید:

" وَ اِلی عادٍ اَخاهُم هُوداً قالَ یا قَومِ اعبُدُواللهَ ما لَکُم مِن إِلهٍ غَیرُهُ اِن اَنتُم اِلاَّ مُفتَرُونَ"( هود:50)

و به سوی قوم"عاد" ، برادرشان هود را گسیل داشتیم. او می گفت: ای قوم من! خدای را پرستش کنید که شما را جز او معبودی دگر شایسته پرستش نیست؛ شما افتراجو و دروغ آورانی بیش نیستید.

در این سوره- به دنبال هم، از رسالتها و ماموریتهای آسمانی صالح به سوی قوم ثمود و رسالت شعیب به سوی قوم مدین، و رسالتهای ابراهیم و لوط و موسی به سوی اقوام و گروههایشان سخن رفته است.

سوره یوسف- تقریباً سراسر آن به داستان یوسف- از آغاز تا انجامش- پیوند خورده و اکثر قریب به تمام آیات آن در ارتباط  با داستان او است.

و بدینسان می بینیم اساس و ملاک عمده نامگذاری سوره ها عبارت از مهمترین موضوعی است که در آن سوره ها آمده، و یا عبارت از جالبترین و نمودارترین مساله ای است که در آن سوره ها مطرح می باشد.

آنگاه که به سوره سوم قرآن کریم، یعنی سوره " آل عمران" مراجعه می کنیم، و از آغار تا پایان آنرا از نظر می گذرانیم مطلب جالب و یا مهمی- که به ویژه مربوط به موسی وهارون( علیهما السلام) باشد- در آن نمی بینیم؛ لکن نمودارترین و چشمگیرترین ابعاد و جهات این سوره عبارت از یک گزارش مبسوط و گسترده ای است که به عیسی (علیه السلام) و مادر او ارتباط دارد. همین نکته است که ما را بر آن می دارد موافقت خود را با رای و نظریه پاره ای از مفسرین اعلام کنیم. مبنی بر اینکه " عمران"- که ضمن این سوره از او یاد شده است- عبارت از " عمران"، پدر مریم است، نه " عمران" پدر موسی و هارون( علیهما السلام).

پس سوره آل عمران یاد آور طبقات و رده هائی از انسانها است که خداوند متعال آنها را از میان جامعه بشری گزینش و انتخاب کرده است، و اینان عبارتند از: آدم، نوح ، آل ابراهیم و آل عمران.

هدف این است که انتخاب و اصطفاء عیسی( علیه السلام) و مادرش به سان انتخاب دیگران نیست . خداوند متعال در اینجا هشدار می دهد: خوارق عادات و حوادث شگفت آور و معجزاتی که به دست عیسی( علیه السلام) ظهور کرده، و مردم آنرا دلیل بر نبوت و یا الوهیت و یا حلول خداوند در او تصور کرده اند را نباید جز به عنوان اثری از آثار تکریم الهی به چیز دیگری تلقی کرد، یعنی سنت الهی در جهان بر این اصل قرار گرفته است که این آثار و پدیده های خارق العاده به دست انبیاء و مرسلین ظاهر گردد.

مطلبی که این حقیقت را تایید می کند این است که خداوند متعال انتخاب آل عمران را بدین صورت گزارش می فرماید:

"... وَاللهُ سَمیعٌ عَلیمٌ. اِذ قالَتِ امرَأَةُ عِمرانَ اِنّی نَذَرتَ لَکَ ما فی بَطنی مُحَرَّراً..."

و درباره انتخاب و اصطفاء مریم ( سلام الله علیها) می فرماید:

" وَ اِذ قالَتِ المَلائکَةُ یا مَریمُ اِنَّ اللهَ اصطَفاکِ وَ طَهِّرکِ وَ اصطَفاکِ عَلی نِساءِ العالَمینَ."( آل عمران"42)

و آنگاه که فرشتگان گفتند : ای مریم! خداوند بدون تردید ترا برگزیده و ترا پاکیزه ساخته، و با گزینش تو از میان جامعه، ترا بر تمام زنان جهان به ویژه سرافراز ساخته است.

 و بدینصورت می بینیم مساله انتخاب آل عمران به گونه ای مجمل و فشرده در آغاز این سوره- ضمن یاد کردن از کسانی که خداوند آنها را گزین کرده است- مطرح شده، و آنگاه انتخاب و گزینش مریم از میان همه عالم ، ویژگی او مورد گفتگو قرار گرفته است.

سرانجام پس از گذر بر این مطالب نتیجه می گیریم، عمران در سوره " آل عمران" عبارت از پدر مریم( سلام الله علیها) می باشد، و پدر موسی و هارون که او هم " عمران" نام داشت در این سوره مورد نظر نیست.

2.اهداف و مقاصد سوره آل عمران:

همانطور که اشاره شد، سراسر آیات سوره " آل عمران"، مدنی است، اما نباید آنرا ازسوره های نخستینی دانست که در مدینه نازل شدند، چرا که این سوره پس از گذر مدتی طولانی- که مسلمین طی این مدت در مدینه به سر بردند- نازل گردید. ضمن همین مدت طولانی بود که رویدادهای مربوط به فتح و پیروزی و یا هزیمت و شکست مسلمین، دگرگونی مطلوبی در حالاتشان به ارمغان آورده ، و اوضاع را متحول ساخت. مسلمین آشکار با اهل کتاب حشر و نشر داشتند و میان آنها در زمینه دعوت اسلامی و احکام و تعالیم اسلام منازعات و احتجاجاتی جریان یافت.

در سوره آل عمران- همانطور که در آغاز امر یادآوری شد- از غزوات " بدر"  و " احد"  و" حمراء الاسد" و " بدر اخیر" که در شعبان سال چهارم هجری روی داد ، سخن رفته است. سوره مزبور پس از سوره انفال نازل گردید، و در سوره انفال از

 " بدر" نیز گفتگو شده است. پس از آن سوره احزاب نازل شد، و می دانیم واقعه و غزوه احزاب به سال پنجم هجری می پیوندد.

 

فواید سوره مبارکه ال عمران و طریق ختم آن:

از حضرت رسول اکرم ص مرویست : که هرکس سوره آل عمران را بخواند حقتعالی ثواب هزار شهید او را کرامت فرماید و اگر در روز جمعه بخواند خدایتعالی و ملائکه بر وی درود فرستند تا بوقت غروب و هر کس این سوره را بنویسد و بر درخت بی بار بندد ببار آید و میوه آن ساقط نشود و منقول است هر کس بخواند اینسوره را ایمن گردد بر پل صراط .

 

از حضرت امام جعفر صادق ع مرویست که هر کس به مشک و زعفران این سوره را بنویسد و بشوید و بزن حامله بخوراند یا با وی دارد وضع حمل بر وی آسان شود و اگر درویشی با خود دارد توانگر شود .

 ((( قوله تعالی ))) از ابن عباس رضی الله عنه مرویستکه هر کس در سوره آل عمران آیه  شهد الله انه لا اله الا هو ... را تا آخر بخواند و بعد از آن بگوید : و انا اشهد بما شهد الله هذه الشهاده و هی عندالله ودیعه  پس بگوید : ان الذین عندالله الاسلام .

در قیامت حقتعالی می فرماید که این بنده را نزد من عهدیست و من که خداوندم بعهد خود وفا کنم بنده مرا به بهشت برید.

 ((( قوله تعالی ))) جبلی روایت کند : که از زیادی طلبکار نتوانستم بنماز جمعه حاضر شوم حضرت رسول اکرم ص فرمود که آیه در سوره آل عمران را که عبارت است از :

قل اللهم ما لک الملک توتی الملک ... بخوان و بعد از آن بگو : یا رحمن الدنیا و الاخره و رحمتهما تعطی من تشاء و تمنع منهما من تشاء فاقض عنی دینی .

هر که این آیه را بخواند اگر قرض او چندان بود که زمین گنجایش آنرا نداشته باشد حقتعالی از خزانه غیب آنرا ادا نماید .

 حضرت صادق ع فرمود هر کس آیه فوق را وسوره فاتحه و آیه الکرسی را در عقب هر فریضه بخواند خدایتعالی اورا در حطیزه قدس جای دهد و روزی هفتاد بار به نظر رحمت بر وی نظر فرماید و او را بیامرزد .

((( قوله تعالی ))) بسند معتبر از حضرت امام علی النقی ع مرویست که اشجع خدمت حضرت امام جعفر صادق ع عرض نمود که من سفربسیار می کنم در بیابانهای مخوف - می خواهم چیزی تعلیم من فرمایی که موجب ایمنی من شود : حضرت فرمود که هر گاه خوف بر تو غالب گردد دست راست خود را بر بالای سر خود بگذار و به آواز بلند این آیه از سوره آل عمران را بخوان که عبارت است از :

افغیر دین الله یبغون و له اسلم ... الی آخر اشجع گفت : چون بسفر رفتم بوادی رسیدم می گفتند در آنجا جن بسیار است نا گاه شنیدم گوینده ای میگوید بگیریدش من آیه را خواندم دیگری گفت چگونه بگیریمش که پناه به آیه طیبه برد .

این آیه طیبه دعاهای سفر است که هر گاه مسافری در تکه کاغذی بنویسد و نزد خود نگهدارد در امان خداست تا بسلامت بمنزل رسد.

((( قوله تعالی ))) هر کس آیه زیر را در آل عمران بر قطعه ای از جامه مرد بخیل به مشک و گلاب بنویسد و آنرا بشوید و مرد بخیل بیاشامد صفت بخل از او زایل شود. واگر در ظرف پاک بنویسد و بآب بشوید در روز اول یا دویم از ماه باشد و آنرا زیر درخت میوه دار ریزد بسیار بار آورد و برکت کند . اگر این آبرا در محل تجارت خود بریزد تجارت آن برکت فراوان یابد . آیه عبارت است از : کن تنالوالبر حتی تنفقوا مما تحبون ... والی آخر .

 ((( قوله تعالی ))) اگر کسی را مهم صعبی پیش آید آیه طیبه آل عمران را که در زیر میاید چهل روز هر روز چهل نوبت این آیه را بخواند مهم کفایت شود . و اگر بیست و نه مرتبه بخواند دفع شود . اگر نوزده بار بخواند از همه علتها خلاص شود . اگر به نیت توانگری هر روز ده بار بخواند توانگر شود. اگر کسی بجهت سلامتی نفس و اهل و عیال هر روز پنج بار بخواند مطلوب حاصل شود. اگر در مقابل دشمن بخواند مقهور گردد هر چند دشمن قوی باشد. برای درد سرهفت بار بخواند نافع است. اگر آنرا بنویسد و بر گردن اسب که خنام داشته باشد ببندد دفع شود. و این آیه مشتمل است بر تمام حروف هجی که خواص بسیار فراوان دارد و این آیه عبارت است از :

ثم انزل علیکم من بعد الغم امنه نغاسا ... و الی آخر

((( قوله تعالی )))  روایت است هر کس آیات زیر را از سوره مبارکه آل عمران در شب نوروز به زعفران بر صفحه آهن نویسد و آنرا بآب باران بشویند و آن آبرا بعد از هر پنج نماز فریضه بخورند بر تحصیل علم قادر و صلاح و تقوی و دلیری حاصل آید. آیات عبارتند از : ولا تحسبن الذین قتلو فی سبیل الله ... الی آخر و یستبشرون بنعمه من الله ... و الی آخر .

((( قوله تعالی ))) مرویست که هر که این آیه سوره آل عمران را بر پوست آهو نویسد و در زیر نگین خاتم کند و چون این خاتم را با خود دارد و برپادشاه یا حاکمی در آید حقتعالی شر او را از او دفع کند و عزیز و مکرم باشد ( ((الله اعلم ))) البته میتوان بر روی کاغذی نوشت و همراه داشت.

((( قوله تعالی ))) از حضرت رسول اکرم ص روایتست هر کس هر شب این پنج آیه از سوره آل عمران را تلاوت کند چنانست که همه شبرا عبادت کرده و حضرت امام صادق ع فرمود هر که را مهمی پیش آید پنج بار این آیات را بعد از نماز صبح یا مغرب و عشا تلاوت کند حقتعالی مهم او را بسازد آیات عبارت است از :  ان فی خلق السموات والارض و اختلاف اللیل و النهار الی پنج آیه .

 

شان نزول سوره ال عمران 

 شصت نفر از مسیحیان نجران برای تحقیق دربارهٔ اسلام و محاجّه با رسول خدا وارد مدینه شدند. چهارده نفر از آنها از اشراف و بزرگان نجران بودند.

۱) الم.

۲) اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ.

الف‏، لام‏، میم‏.

خداست كه هیچ معبودِ [بحقی‏] جز او نیست و زنده [پاینده‏] است.‏

 شصت نفر از مسیحیان نجران برای تحقیق دربارهٔ اسلام و محاجّه با رسول خدا وارد مدینه شدند. چهارده نفر از آنها از اشراف و بزرگان نجران بودند. امیر و رئیس آنها «عاقب» نام داشت و مشاور او ایهم نامیده می‌شد و نفر سوم «ابوحارثه» نام داشت كه مردی عالم و دانشمند بود و پادشاهان روم به دستور او بنای كلیسا می‌نمودند و او تمام كتب مسیحیان را از حفظ داشت. این گروه با لباس‌های فاخر و زیبا و پرزرق و برقی وارد مسجد پیامبر شدند. پیامبر نماز عصر را با مسلمانان خوانده بود و آنها هم طبق رسوم خودشان مشغول خواندن نماز شدند. پس از آن با حضرت به گفتگو پرداختند. پیامبر آنها را به دین اسلام دعوت نمود. ولی آنها اجابت ننمودند و گفتند: مذهب ما حق است و ما از حق تجاوز نمی‌كنیم. پیامبر فرمود: شما چگونه بر آئین حق هستید در حالی كه برای خداوند فرزند قائلید، عیسی را پسر خدا می‌دانید و صلیب را پرستش می‌كنید؟ عاقب و ایهم پرسیدند: اگر عیسی پسر خدا نیست پس پسر كیست؟ پیامبر فرمود: آیا شما قبول دارید كه هر پسری به پدر خود شبیه است؟ گفتند: بله. فرمود: آیا این‌طور نیست كه خداوند به هر چیزی احاطه دارد و روزی موجودات با اوست؟ گفتند: آری. فرمود: آیا عیسی چنین بود؟ گفتند: نه. فرمود: آیا می‌دانید كه خداوند دانا است و هیچ چیزی در آسمان و زمین بر او پوشیده نیست، آیا عیسی غیر از آنچه خدا به او یاد داده بود چیزی می‌دانست؟ گفتند: خیر. فرمود: آیا عیسی را مادرش مانند سایر كودكان در رحم خود حمل نكرد و بعد او را به دنیا آورد و عیسی پس از تولد همچون كودكان دیگر غذا می‌خورد؟ گفتند: بله. فرمود: پس او چگونه پسر خداست در حالی كه هیچ شباهتی به پدرش ندارد؟ در اینجا همهٔ آنها ساكت شدند و سپس حدود ۸۰ آیه از سورهٔ آل عمران نازل شد.

 

● آیه ۱۲ سوره آل عمران

۱۲) قُلْ لِلَّذِینَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَ تُحْشَرُونَ إِلی جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمِهادُ.

به كسانی كه كفر ورزیدند بگو: «به زودی مغلوب خواهید شد و [سپس در روز رستاخیز] در دوزخ محشور می‏شوید، و چه بد بستری است‏».

پس از پیروزی مسلمانان در جنگ بدر یهودیان گفتند: آن پیامبری كه ما توصیف او را در كتاب خود تورات خوانده‌ایم كه در جنگ شكست نمی‌خورد همین پیامبر است. ولی در جنگ احد كه به شكست پیامبر و شكست مسلمانان انجامید گفتند: به خداوند سوگند این آن پیامبری نیست كه در تورات به آن بشارت داده شده و بر كینه و عدوات و دشمنی خود با رسول خدا و مسلمانان افزودند و پیمانی را كه با پیامبر بسته بودند قبل از پایان مدت نقض كردند. پس از آن تعدادی از آنان به مكه رفتند و با مشركان برای مبارزه با مسلمانان همدست شدند و سپس به مدینه برگشتند. به دنبال این واقعه آیهٔ فوق نازل شد و خداوند به وعدهٔ خود وفا نمود، یهود بنی‌قریظه كشته و بنی‌نضیر تبعید شدند و قلعهٔ خبیر به دست امیرالمؤمنین گشوده شد و حقیقت دین اسلام و صدق ادعای پیامبر به آنان ثابت شد.

 

● آیه ۱۳ سوره آل عمران

۱۳) قَدْ كانَ لَكُمْ آیَهٌٔ فِی فِئَتَیْنِ الْتَقَتا فِئَهٌٔ تُقاتِلُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ أُخْری كافِرَهٌٔ یَرَوْنَهُمْ مِثْلَیْهِمْ رَأْیَ الْعَیْنِ وَ اللَّهُ یُؤَیِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ یَشاءُ إِنَّ فِی ذلِكَ لَعِبْرَهًٔ لِأُولِی الْأَبْصارِ.

قطعاً در برخورد میان دو گروه‏، برای شما نشانه‏ای [و درس عبرتی‏] بود. گروهی در راه خدا می‏جنگیدند، و دیگر [گروه‏] كافر بودند كه آنان [= مؤمنان‏] را به چشم‏، دو برابر خود می‏دیدند؛ و خدا هر كه را بخواهد به یاری خود تأیید می‏كند، یقیناً در این [ماجرا] برای صاحبان بینش عبرتی است‏.

این آیه دربارهٔ چگونگی جنگ بدر نازل شده و اینكه خداوند چگونه جمعیت مسلمانان را در نظر كفار بیش از دو برابر جلوه دارد. در جنگ بدر تعداد مسلمانان ۳۱۳ نفر بود. فرماندهی مهاجران با علی و فرماندهی انصار با سعدبن عباده بود. ابتدا لشكر اسلام به نظر مشركان حقیر و قلیل آمد و سبقت به قتال نمودند ولی بعداً به قدرت الهی چنان مرعوب شدند كه آنها را دو برابر تعداد خودشان می‌دیدند. سرانجام سپاه اسلام با پیروزی كامل به مدینه بازگشت و خداوند آنها را بر كفار غلبه داد.

 

● آیه ۲۳ سوره آل عمران

۲۳) أَلَمْ تَرَ إِلَی الَّذِینَ أُوتُوا نَصِیباً مِنَ الْكِتابِ یُدْعَوْنَ إِلی كِتابِ اللَّهِ لِیَحْكُمَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ یَتَوَلَّی فَرِیقٌ مِنْهُمْ وَ هُمْ مُعْرِضُونَ.

آیا داستان كسانی را كه بهره‏ای از كتاب [تورات‏] یافته‏اند ندانسته‏ای كه چون به سوی كتاب خدا فرا خوانده می‏شوند تا میانشان حكم كند، آنگه گروهی از آنان به حال اعراض‏، روی برمی‏تابند؟

زن و مردی از اهل خبیر مرتكب زنا شدند و حكم تورات آن بود كه باید سنگسار شوند ولی چون آنها از طبقه اشراف بودند از اجرای این دستور دربارهٔ آنها سرباز زدند و نزد پیامبر آمدند به امید آنكه حكمی فرماید كه آسان‌تر باشد. پیامبر نیز همان حكم را برای آنها تعیین كرد. بعضی از بزرگان یهود به پیامبر اعتراض كردند و گفتند این قضاوت از عدالت به دور است و منكر چنین مجازاتی در تورات شدند. حضرت فرمود تورات را حاضر كردند و «ابن صوریا» را كه دانشمندان یهود و اعلم به تورات بود آوردند. پیامبر دستور داد قسمتی از تورات را تلاوت كند و او چون به آیه رجم رسید دست روی آن گذاشت و تلاوت نكرد. عبدالله‌بن سلام كه از دانشمندان یهود بود و اسلام اختیار كرده بود در آنجا حضور داشت، او فوراً متوجه شد و برخاست و دست ابن صوریا را برداشت و آن آیه را تلاوت نمود. در تورات نوشته كه مرد زن‌دار و زن شوهر دار اگر مرتكب زنا شوند و ثابت شود باید آن دو را رجم نمود. سپس به حكم پیامبر آن دو را سنگسار كردند. در این هنگام جمعی از یهودیان خشمناك شدند و این آیه دربارهٔ آنان نازل گردید.

 

● آیه ۲۶ سوره آل عمران

۲۶) قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِی الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِیَدِكَ الْخَیْرُ إِنَّكَ عَلی كُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ.

بگو: «بار خدایا، تویی كه فرمانفرمایی‏؛ هر آن كس را كه خواهی‏، فرمانروایی بخشی‏؛ و از هر كه خواهی‏، فرمانروایی را باز ستانی‏؛ و هر كه را خواهی‏، عزت بخشی‏؛ و هر كه را خواهی‏، خوار گردانی‏؛ همه خوبیها به دست توست‏، و تو بر هر چیز توانایی‏».

در زمان جنگ خندق وقتی مسلمانان مشغول حفر گودال در اطراف مدینه بودند ناگهان به سنگ بزرگ و سختی برخوردند كه از حركت دادن و یا شكستن آن درماندند، این جریان را به عرض پیامبر رساندند. پیامبر وارد خندق شد و كلنگی برگرفت و محكم بر روی سنگ فرود آورد. از برخورد كلنگ با سنگ جرقه‌ای جستن كرد و پیامبر تكبیر گفت و مسلمانان هم با او تكبیر گفتند. پیامبر برای بار دوم كلنگ را بر سر سنگ فرود آورد و دوباره جرقه‌ای ظاهر شد و پیامبر تكبیر گفت و مسلمانان هم تكبیر گفتند و بار سوم هم همین اتفاق افتاد. سلمان از پیامبر علت این كار را پرسید و پیامبر فرمود: در میان برقی كه اول بار ظاهر شد كاخ‌های حیره و مداین را دیدم و بار دوم كاخ‌های روم و بار سوم كاخ‌های صنعا و یمن را دیدم و هر سه بار برادرم جبرئیل به من مژده داد كه آنها در زیر پرچم اسلام و در اختیار مسلمانان قرار خواهد گرفت و من در آن حال تكبیر پیروزی گفتم. مسلمانان واقعی از این بشارت بسیار خوشحال شدند ولی منافقان با ناراحتی و استهزاء گفتند: چه خیال باطل و چه وعدهٔ محالی. در حالی كه اینجا از ترس جان خود مشغول حفر خندق هستند آرزوی فتح كشورهای بزرگ را در سر می‌پرورانند. در این زمان بود كه این آیات نازل شد.

 

● آیات ۳۱ و ۳۲ سوره آل عمران

۳۱) قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ یَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ.

۳۲) قُلْ أَطِیعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْكافِرِینَ.

بگو: «اگر خدا را دوست دارید، از من پیروی كنید تا خدا دوستتان بدارد و گناهان شما را بر شما ببخشاید، و خداوند آمرزنده مهربان است‏».

بگو: «خدا و پیامبر [او] را اطاعت كنید.» پس اگر رویگردان شدند، قطعاً خداوند كافران را دوست ندارد.

برای این آیات دو شأن نزول آمده است یكی اینكه: كسانی بودند كه در ظاهر ادعای دوستی و محبت خداوند داشتند ولی عمل به دستورات الهی در آنها كمتر دیده می‌شد. دیگر اینكه: گروهی از نصارای نجران خدمت پیامبر رسیدند و اظهار داشتند كه ما عبادت مسیح می‌كنیم برای محبت به خدا.

 

● آیه ۶۹ سوره آل عمران

۶۹) وَدَّتْ طائِفَهٌٔ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ یُضِلُّونَكُمْ وَ ما یُضِلُّونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما یَشْعُرُونَ.

گروهی از اهل كتاب آرزو می‏كنند كاش شما را گمراه می‏كردند، در صورتی كه جز خودشان [كسی‏] را گمراه نمی‏كنند و نمی‏فهمند.

طایفه‌ای از اهل كتاب كه یهودی بودند می‌خواستند به لطایف الحیل حذیفه و عمار و معاذ را كه از مسلمانان سرشناس و مبارز به آئین خود درآوردند و با وسوسه‌های شیطانی از اسلام باز دارند. در این جا این آیه نازل شد و به همهٔ مسلمانان هشدار داد.

● آیه ۷۲ سوره آل عمران

۷۲) وَ قالَتْ طائِفَهٌٔ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ آمِنُوا بِالَّذِی أُنْزِلَ عَلَی الَّذِینَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهارِ وَ اكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ.

و جماعتی از اهل كتاب گفتند: «در آغاز روز به آنچه بر مؤمنان نازل شد، ایمان بیاورید، و در پایان [روز] انكار كنید؛ شاید آنان [از اسلام‏] برگردند».

۱۲ نفر از مسلمانان یهود نقشه‌ای برای متزلزل ساختن ایمان مسلمانان طرح نمودند و با یكدیگر همدست شدند كه اول روز به حسب ظاهر خدمت پیامبر برسند و ایمان بیاورند ولی در آخر روز كافر شوند و وقتی از آنان سؤال شد كه چرا چنین كردید بگویند ما صفات محمد را از نزدیك مشاهده كردیم و وقتی به كتب دینی خود مراجعه كردیم متوجه شدیم صفات و روش او با آنچه در تورات است تطبیق نمی‌كند و لذا برگشتیم. این موضوع سبب می‌شود كه در ایمان مسلمانان تزلزل ایجاد شود و آیه فوق به این دلیل نازل شد.

 

 

 

 

● آیه ۷۵ سوره آل عمران

۷۵) وَ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ یُؤَدِّهِ إِلَیْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِینارٍ لا یُؤَدِّهِ إِلَیْكَ إِلاَّ ما دُمْتَ عَلَیْهِ قائِماً ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لَیْسَ عَلَیْنا فِی الْأُمِّیِّینَ سَبِیلٌ وَ یَقُولُونَ عَلَی اللَّهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ یَعْلَمُونَ.

و از اهل كتاب‏، كسی است كه اگر او را بر مال فراوانی امین شمری‏، آن را به تو برگرداند؛ و از آنان كسی است كه اگر او را بر دیناری امین شمری‏، آن را به تو نمی‏پردازد، مگر آنكه دایماً بر [سر] وی به پا ایستی‏.این بدان سبب است كه آنان [به پندار خود] گفتند: «در مورد كسانی كه كتاب آسمانی ندارند، بر زیان ما راهی نیست‏.» و بر خدا دروغ می‏بندند با اینكه خودشان [هم‏] می‏دانند.

این آیه درباره دو نفر از یهودیان نازل شد. یكی از آنان امانت‌دار و درست‌كردار بود و دیگری پست و خیانتكار. اولی «عبدالله‌ بن سلام» بود كه یكی از ثروتمندان مقدار زیادی طلا نزد او به امانت گذاشت و او همهٔ آن را به موقع به صاحبش برگرداند و به این خاطر خداوند در این آیه او را می‌ستاید و دیگری «فنحاص‌بن عازورا» بود كه شخصی یك دینار به وی امانت داد و او در آن خیانت كرد و به این خاطر خداوند او را در این آیه سرزنش می‌كند.

 

● آیه ۷۷ سوره آل عمران

۷۷) إِنَّ الَّذِینَ یَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَیْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِیلاً أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِی الْآخِرَهِٔ وَ لا یُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَ لا یَنْظُرُ إِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیامَهِٔ وَ لا یُزَكِّیهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ.

كسانی كه پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهای ناچیزی می‏فروشند، آنان را در آخرت بهره‏ای نیست‏؛ و خدا روز قیامت با آنان سخن نمی‏گوید، و به ایشان نمی‏نگرد، و پاكشان نمی‏گرداند، و عذابی دردناك خواهند داشت‏.

جمعی از احبار یهود مانند «كعب‌بن اشرف و ابی‌بن رافع و حیّ‌بن اخطب» كه موقعیت اجتماعی خویش را در خطر می‌دیدند كوشش كردند نشانه‌هایی را كه در تورات درباره آخرین پیامبر وجود داشت و شخصاً نگارش كرده بودند تحریف كنند و سوگند یاد كنند كه جمله‌های تحریف شده، از جانب خداست. به همین جهت این آیه نازل شد و به آنان هشدار داد. و بعضی گفته‌اند كه این آیه در مورد «اشعث‌بن قیس» است كه می‌خواست زمین شخصی را به دروغ تصاحب كند و زمانی كه قصد داشت برای اثبات ادعای خود سوگند یاد كند این آیه نازل شد. در این هنگام اشعث ترسید و زمین را به صاحبش برگرداند.

 

 |+| نوشته شده در  جمعه بیست و ششم مهر 1387ساعت 20:30  توسط رضا  | 
 
  بالا